اگر تجربه سفرهای طولانی مدت و چندین ساعته در هواپیما را داشته باشید، احتمالاً شما هم از ناراحتی و کوفتگی عضلات بدنتان بعد از پیاده‌شدن از هواپیما رنج برده‌اید. از کم‌آبی و درد عضلانی گرفته تا حالت تهوع، سوءهاضمه، ناراحتی‌ها و دردهای معمولی همگی می‌توانند با شرایط غیرطبیعی در پروازهای طولانی مرتبط باشند. اینها عوارضی هستند که ممکن است در طی پروازهای طولانی مدت و بین‌قاره‌ای و حتی روزهای بعد از آن برای هر مسافری اتفاق بیفتد. آشنایی با این عوارض کمک می‌کند تا در سفرهای بعدی که ممکن است ساعت‌های طولانی را در هواپیما سپری کنید، بهتر و راحت‌تر با پیامدهای آن کنار بیاید.

پروازهای طولانی می تواند واقعا ناراحت کننده باشد، اما نه فقط به دلیل درد بدن. فشار سینوسی، کم آبی بدن و مشکلات گوارشی تنها برخی از مشکلاتی است که ممکن است با آن مواجه شوید.

در حالی که اندازه و فاصله صندلی‌های هواپیما (فضای پا) از دهه ۱۹۹۰ کاهش یافته است، زمان سپری شده توسط مسافران در هواپیما حین پرواز در ارتفاع بالا به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است.

هنگامی که شرکت هواپیمایی Qantas در اواخر سال ۲۰۲۵ مسیر بدون توقف سیدنی به لندن را راه‌اندازی کند، این پرواز طولانی‌ترین پرواز جهان با ۲۰ ساعت زمان پرواز خواهد بود. در حال حاضر، رکورد طولانی‌ترین پرواز به مسیر نیویورک به سنگاپور شرکت هواپیمایی سنگاپور تعلق دارد که بیش از ۱۸ ساعت طول می‌کشد.

ناراحتی پروازهای طولانی فراتر از قرار داشتن در یک مکان تنگ یا ترس از ارتفاع است. مثلا هوای خشک می‌تواند گلو، بینی و پوست شما را خشک کند، و تغییرات فشار هوا در هنگام صعود و نزول می‌تواند سینوس‌های شما را تحت تأثیر قرار دهد. در بدترین حالت اگر لخته خونی در اندام‌های شما تشکیل شود و به ریه‌های شما منتقل شود، پرواز می‌تواند کشنده باشد.

اما کارشناسان می‌گویند بیشتر ما نیازی به نگرانی نداریم؛ زیرا به‌طور کلی پرواز برای همه ایمن است و این مشکلات تنها زمانی ممکن است رخ بدهند که شما یک بیماری زمینه‌ای داشته باشید.

در ادامه توضیح خواهیم‌ داد که بدن شما چگونه به زمان‌های طولانی پرواز واکنش نشان می‌دهد و برای کاهش ناراحتی چه کاری می‌توانید انجام دهید.

هوای خشک و تغییرات فشار هوا

حدود ۵۰ درصد از هوای در حال گردش در هواپیما‌ی در حال پرواز، از هوای خشک در ارتفاعات بالا وارد می‌شود. بنابراین به‌طور کلی رطوبت بسیار کمتر از هوایی است که روی زمین تنفس می‌کنید. این امر می‌تواند باعث خشک شدن بیش ار حد چشم‌ها، بینی و دهان شما شود. نواحی مخاطی شما به تدریج خشک میشوند و حتی جریان خون شما تحت تاثیر قرار میگیرد. نوشیدن مقدار زیادی آب قبل و در طول پرواز به شما کمک می‌کند تا راحت‌تر باشید و گردش خون شما را نیز بهبود می‌بخشد. لازم به ذکر است که در برخی موارد، مشکلات تنفسی مانند آسم می‌توانند با هوای سرد و خشک تشدید شوند و مسافرانِ دارای بیماری تنفسی لازم است در پروازهای طولانی داروهای ضروری و اسپری تنفسی خود را به همراه داشته باشند. تغییرات فشار هوا در هنگام برخاستن و فرود باعث تغییر هوا در سینوس‌ها می‌شود و این مورد برای افرادی که سینوس هایشان حساس است باعث احساس درد در بینی و گوش‌ها می‌شود. این تغییر فشار هوا برای سایر مسافران به‌طور خفیف و به شکل باز شدن ناگهانی گوش‌ها احساس می‌شود به طور کلی توصیه می‌شود که قبل از پرواز ضد احتقان مصرف کنید، آب بنوشید و در صورت داشتن سرماخوردگی یا احتقان، داروی ضد التهابی مصرف کنید. برخی مسافران ممکن است احساس کنند هر بار که پرواز می‌کنند بیمار می‌شود یا سرما می‌خورند. این بدین دلیل است که فرودگاه‌ و حتی کابین هواپیما، جایی است که مردم از مناطق و کشورهای مختلف آمده و در فواصل بسیار نزدیک به هم قرار می‌گیرند و بینشان هیچ فیلتر هوایی وجود ندارد.

درد عضلانی

اگر فرصت حرکت کردن نداشته باشید، در یک وضعیت ثابت می‌مانید، و این به معنای درگیر شدن طولانی مدت عضلات شما است که منجر به درد می‌شود. احساس سفتی یا گرفتگی عضلات در پشت، گردن یا حتی ران‌ها در هنگام تحمل یک وضعیت ثابت برای مدت طولانی غیرمعمول نیست. بلند شدن و راه رفتن در راهرو زمانی که ایمن است یا تکان دادن و تنظیم بدن، و انجام کارهایی مانند بالا بردن پاشنه‌ها در حالت نشسته می‌تواند به کمتر شدن درد کمک کند. کوین لیس، مدیر عملیات کایروپراکتیک در The Joint Chiropractic، می‌گوید که بیشتر آسیب‌ها پس از نشستن طولانی مدت می‌توانند بدتر شوند، زیرا التهابِ ایجاد شده بدون داشتن تحرک می‌تواند تشدید شود. آسیب‌های پشت نیز به همین شکل است و خم شدن طولانی مدت (نشستن برای ساعت‌ها) می‌تواند بر دیسک‌ها، بالشتک‌های بین مهره‌های ستون فقرات شما، به ویژه کمر شما، فشار ایجاد کند.

کُند شدن فرآیند هضم و مشکل در تنفس

با نشستن طولانی مدت، سیستم گوارشی شما نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد زیرا حرکت غذا در مسیر روده‌ها کند می‌شود. اگر شما بی‌تحرک باشید، تحریک فیزیکی به روده‌ها نمی‌رسد. این یکی از دلایلی است که پزشکان سعی می‌کنند بیماران را بلافاصله پس از جراحی به راه رفتن وادار کنند. این عامل برای گردش خون و بهبود زخم نیز مفید است. قرار گرفتن در یک وضعیت خمیده می‌تواند حرکت دنده‌ها را محدود کند و منجر به تنفس کندتر و سطحی‌تر شود. تنفس سطحی می‌تواند منجر به کاهش دریافت اکسیژن، و در نتیجه باعث ایجاد توهم، سرگیجه و حتی خستگی شود. ریفلاکس معده نیز می‌تواند از تبعات نشستن طولانی مدت باشد و پتانسیل ایجاد تهوع را دارد. البته مشکلات ایجاد شده در هواپیما فقط به خاطر قرارگرفتن در حالت سکون نیستند و در برخی موارد تلاطم و تکان های شدید هواپیما نیز میتواند مشکلاتی ایجاد کند، هرچند هر گونه تهوع یا بیماری احتمالی ناشی از تلاطم معمولاً کوتاه مدت است و تقریباً بلافاصله با تثبیت محیط از بین می‌رود. ترومبوز وریدی عمقی  (DVT)یا ایجاد لخته‌های خونی بزرگترین خطری است که بدن شما را در یک پرواز طولانی مدت تهدید می‌کند. البته این موضوع چیزی است که می‌تواند هرجایی وقتی که برای مدت طولانی در یک وضعیت تقریبا ثابت و بدون تحرک باقی می‌مانید، برای شما مشکلاتی ایجاد کند. اگر ترومبوز وریدی عمقی (DVT) یا تشکیل لخته خونی در پاهای فرد شکل بگیرد و توسط جریان خون به ریه‌ها برسد، می‌تواند زندگی فرد را به خطر بیاندازد. علائم DVT شامل تورم، ضربان یا درد در یک پا است. درد به این دلیل رخ می‌دهد که جریان خون و بازگشت آن به قلب مختل شده و وریدهای درگیر متورم می‌شوند و این موضوع باعث ایجاد درد می‌شود. عوامل زیادی وجود دارند که می‌توانند مسافران را به DVT مستعد کنند. این عوامل شامل سابقه خانوادگی لخته‌های خونی، بارداری یا زایمان اخیر، داشتن سرطان یا تحت درمان فعال یا اخیر سرطان بودن، مصرف قرص‌های ضد بارداری و غیره است. بلند شدن و راه رفتن در راهروها هر یک ساعت یا بیشتر در طول پرواز، انجام تمرینات پاشنه در حالی که در صندلی خود نشسته‌اید و پوشیدن جوراب‌های فشاری که گردش خون در پاها را بهبود می‌بخشند، چند مورد از کارهایی هستند که می‌توانید برای جلوگیری از تجمع خون در اندام‌های تحتانی خود در پروازهای طولانی انجام دهید. به خاطر داشته باشید که بزرگترین چیزی که باعث ایجاد مشکلات و ناراحتی‌های جسمی و ذهنی برای مسافران در یک پرواز طولانی می‌شود این است که شما تحرک کافی ندارید.

منبع: National Geographic